Psychedelische therapie bij verslaving: balans tussen potentie en voorzichtigheid

We krijgen bij Triptherapie steeds meer klanten aangemeld met een verslavingsprobleem. Vaak wordt gevraagd of een psychedelische sessie kan helpen. Er wordt dan gevraagd wat wij in de  praktijk ervaren en wat wetenschappelijke studies aantonen. Wij hebben in ieder geval goede resultaten gezien en er zijn een aantal recensies te vinden over dit onderwerp.

Het is echter belangrijk om een balans te bewaren tussen enthousiasme en voorzichtigheid. De wetenschappelijke literatuur laat interessante resultaten zien, maar het bewijs is nog beperkt en veel studies zijn klein of methodologisch complex. In dit artikel kijken we naar wat onderzoek laat zien en hoe dit zich verhoudt tot praktijkervaringen van cliënten.

Wat zegt het wetenschappelijke onderzoek?

Onderzoek naar psychedelica bij verslaving richt zich vooral op psilocybine, LSD en MDMA. Elk van deze middelen heeft een ander werkingsmechanisme en wordt meestal onderzocht in combinatie met psychotherapie.

Psilocybine bij alcoholverslaving

Een van de belangrijkste moderne studies onderzocht psilocybine bij mensen met alcoholverslaving. In deze gerandomiseerde studie kregen 95 deelnemers psychotherapie gecombineerd met twee sessies psilocybine of een actieve placebo.

Na 32 weken bleek dat de groep die psilocybine kreeg gemiddeld veel minder zware drinkdagen had dan de controlegroep. Ook was het percentage deelnemers dat tijdelijk volledig abstinent bleef hoger in de psilocybinegroep.

Hoewel deze resultaten veelbelovend zijn, had de studie ook beperkingen. Veel deelnemers konden raden of ze psilocybine of placebo hadden gekregen, waardoor verwachtingseffecten mogelijk een rol speelden. Daarnaast was de onderzoeksgroep relatief klein en bestond deze uit gemotiveerde deelnemers met intensieve begeleiding.

Psilocybine bij tabaksverslaving

Bij nicotineverslaving zijn de resultaten opvallend, maar ook gebaseerd op kleine studies. In een pilotonderzoek waarbij psilocybine werd gecombineerd met cognitieve gedragstherapie was ongeveer 80 procent van de deelnemers na zes maanden rookvrij.

Bij een follow-up na langere tijd bleek dat nog steeds een groot deel van de deelnemers abstinent bleef. Dit percentage ligt hoger dan bij de meeste traditionele rookstopprogramma’s.

Omdat deze studie geen controlegroep had en met slechts vijftien deelnemers werkte, kan het effect overschat zijn. Toch geeft het aan dat psychedelische therapie een interessante onderzoeksrichting kan zijn.

LSD bij alcoholverslaving

LSD werd al in de jaren zestig onderzocht als hulpmiddel bij alcoholverslaving. Een meta-analyse van zes gerandomiseerde studies liet zien dat een enkele LSD-sessie de kans op verbetering van alcoholmisbruik kon vergroten.

Ongeveer 59 procent van de deelnemers in de LSD-groep liet verbetering zien, tegenover 38 procent in de controlegroep. De effecten leken vooral in de eerste maanden na de sessie aanwezig te zijn.

Omdat deze onderzoeken oud zijn en methodologisch minder streng dan moderne studies, worden de resultaten meestal als laag tot matig bewijs beschouwd.

MDMA bij alcoholverslaving

MDMA wordt vooral onderzocht bij posttraumatische stressstoornis, maar er zijn ook kleine studies bij alcoholverslaving. In een pilotstudie met veertien deelnemers kregen patiënten na detoxificatie twee MDMA-sessies gecombineerd met psychotherapie.

Bij de follow-up negen maanden later was een groot deel van de deelnemers abstinent of dronk aanzienlijk minder alcohol dan voorheen. Omdat het een open-label studie was zonder controlegroep en met een kleine steekproef, moeten deze resultaten voorzichtig worden geïnterpreteerd.

Veiligheid en risico’s

In gecontroleerde onderzoekssettings lijken psychedelica over het algemeen redelijk veilig wanneer deelnemers zorgvuldig worden gescreend en begeleid. Ernstige bijwerkingen komen zelden voor, maar milde bijwerkingen zijn relatief gebruikelijk.

Veel voorkomende acute reacties zijn onder andere hoofdpijn, misselijkheid, angst of tijdelijke stijging van bloeddruk en hartslag. Bij sommige mensen kunnen intense emotionele of angstige ervaringen optreden tijdens de sessie.

Belangrijke risicogroepen zijn mensen met een persoonlijke of familiale geschiedenis van psychose of bipolaire stoornis. Ook interacties met bepaalde medicijnen, zoals lithium of MAO-remmers, kunnen risico’s verhogen. Daarom worden dergelijke groepen in wetenschappelijke studies meestal uitgesloten.

Praktijkervaringen uit Tripforum

Naast wetenschappelijk onderzoek zijn er ook praktijkervaringen van mensen die psychedelische sessies hebben gedaan onder begeleiding. Op Tripforum delen cliënten hun ervaringen met sessies bij Triptherapie.

Enkele voorbeelden:

Reset-ervaring bij alcohol en gokken
Een deelnemer beschreef hoe een truffelsessie voelde alsof er een “resetknop” werd ingedrukt. Hij gaf aan dat hij na de sessie geen behoefte meer had om alcohol te drinken of te gokken en weer motivatie kreeg om gezonder te leven.
https://tripforum.nl/recensie-truffel-therapie-marcel/reset-knop-aan-en-gaan/#post-462

Alcoholverslaving
Een andere cliënt meldde dat de drang naar alcohol na een truffelceremonie verdwenen was en dat hij zich bewuster voelde van zijn gedrag en levenskeuzes.
https://tripforum.nl/recensie-truffel-therapie-marcel/truffelceremonie-tegen-alcoholverslaving/#post-1011

Stoppen met blowen
Een persoon die acht jaar dagelijks cannabis gebruikte gaf aan dat hij na een individuele truffelsessie nauwelijks nog behoefte had om te blowen. Ook beschreef hij minder depressieve gevoelens en minder sociale angst.
https://tripforum.nl/recensie-truffel-therapie-marcel/recensie-truffel-ceremonie-individueel/#post-852

Cocaïneverslaving
In een Engelstalige recensie vertelt een deelnemer dat hij na een psychedelische sessie het gevoel had dat zijn cocaïnecravings verdwenen waren en dat hij een nieuwe fase in zijn leven inging.
https://tripforum.nl/recensie-truffel-therapie-marcel/cocaine-addiction-gone-after-my-trip-therapy/

Deze verhalen laten zien dat sommige mensen ingrijpende veranderingen ervaren na een psychedelische sessie. Tegelijkertijd zijn dit persoonlijke ervaringen en geen gecontroleerde wetenschappelijke gegevens. Daardoor is niet duidelijk hoe vaak zulke veranderingen voorkomen of hoe duurzaam ze op lange termijn zijn.

Een realistische conclusie

Het huidige onderzoek naar psychedelische therapie bij verslaving geeft reden tot voorzichtig optimisme. Vooral psilocybine laat in enkele studies duidelijke verminderingen zien in alcoholgebruik en mogelijk ook bij nicotineverslaving.

Tegelijkertijd zijn de meeste studies klein, methodologisch complex en vaak moeilijk te blinderen. Hierdoor kunnen verwachtingseffecten een rol spelen. Bovendien worden risicogroepen meestal uitgesloten, waardoor de resultaten niet automatisch gelden voor alle mensen met verslavingsproblemen.

Onze praktijkervaringen laten zien dat sommige mensen na een begeleide sessie daadwerkelijk stoppen met roken, alcohol of zelfs cocaïne. Deze verhalen zijn waardevol, maar gelden niets als wetenschappelijk bewijs.

Psychedelische therapie kan daarom het beste worden gezien als een mogelijk hulpmiddel binnen een breder therapeutisch traject. Goede voorbereiding, professionele begeleiding, integratie achteraf en medische screening zijn belangrijke onderdelen. Ook kan er gekeken worden of bepaalde combinaties met psychedelische sessies, zoals supplementen en andere leefstijlverbeteringen, de kans op succes verhogen. Denk hierbij aan GABA, DHEA en psilocybine samen.

Meer grootschalig en langdurig onderzoek is nodig om te bepalen voor wie deze vorm van therapie het meest effectief en veilig is. Tot die tijd is het verstandig om zowel de potentie als de beperkingen van psychedelische therapie serieus te nemen.